Bài viết: Nguyễn Võ Minh Hùng
Sau khi đọc bài viết của Bernie Hart về 9 thách thức cho chuỗi cung ứng của Mỹ vào năm 2009. Tôi xin mạn phép đưa ra các ý kiến của mình về những thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam vào năm 2009. Mong muốn nhận sự phản hồi của các bạn.
Tái cấu trúc doanh nghiệp
Trong giai đoạn kinh tế suy thoái, lãnh đạo công ty nên tập trung vào việc tái cấu trúc doanh nghiệp, để giảm thiểu chi phí ẩn, tăng thêm thị phần và lợi nhuận để tạo nền móng cho quá trình hồi phục của nền kinh tế. Nói đúng hơn là doanh nghiệp nào hoạt động càng vững vàng trong giai đoạn này sẽ là doanh nghiệp mạnh trong tương lai. Nhìn vào bài học của NYTimes trong cuộc khủng hoảng kinh tế đầu thế kỷ 20 là một ví dụ. Nếu được đầu tư một cách đúng mức, loại bỏ những công việc thiếu hiệu quả thì đến khi nền kinh tế bắt đầu hồi phục, doanh nghiệp đã có một nền móng vững chắc.
Xác định rủi ro theo con mắt tài chính
Trong giai đoạn hiện nay, có rất nhiều công ty đang trên đà phá sản. Một điều dễ hiểu là khi nền kinh tế suy thoái thì nhu cầu tiêu dùng sẽ giảm đi điều này chi phối đến tất cả các doanh nghiệp. Các công ty nên đánh giá lại khả năng tài chính của mình, xác định và hỗ trợ đối tác và khách hàng và để giảm đi khả năng phản ứng dây chuyền. Nói một cách khác: nên hỗ trợ các đối tác và khách hàng để vận hành một cỗ máy kinh tế lớn hơn. Nếu đối tác của bạn có 1 triệu khách hàng, và bạn là nhà sản xuất, thì bạn chọn giảm 10% giá bán của mình hay bỏ luôn 1 triệu khách hàng? Điểm hòa vốn lúc này là điểm thành công của bạn.
Cạnh tranh về thị trường lao động
Một số các quốc gia đang sử dụng lao động nước ngoài như Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia… chuẩn bị ban hành chính sách hỗ trợ người lao động trong nước bằng cách giảm số lượng lao động nước ngoài. Như vậy, Việt Nam là một trong số các quốc gia sẽ chịu ảnh hưởng từ thị trường lao động nước ngoài. Thị trường lao động sẽ giảm giá trong năm tới. Tuy nhiên, nếu biết tận dụng những lao động có tay nghề cao, điều kiện để doanh nghiệp phát triển là rất tốt. Nhưng tận dụng như thế nào đó là bài toán của doanh nghiệp.
Rút ngắn thời gian sản xuất
Lean Manufacturing đã du nhập vào Việt Nam nhiều năm nay với cái tên là hệ thống sản xuất tinh gọn. Nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng lean là một công cụ để chống lãng phí và giảm mức tồn kho mà chưa quan tâm đến vấn đề thực tế là chu kỳ sản xuất và qua đó là vòng xoay của tiền tệ. Trong khi nền kinh tế đang trong vùng trũng của biểu đồ tăng trưởng, thì việc bánh xe sản xuất, tiền tệ xoay vòng nhanh sẽ giúp doanh nghiệp leo dốc nhanh hơn. Ở đây, tôi nhìn nhận Lean là một ví dụ điển hình cho việc rút ngắn thời gian sản xuất.
Thoát khỏi “bóng ma” Trung Quốc
Sau nhiều năm chúng ta bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi chính sách “rẻ” của Trung Quốc làm cho nền kinh tế Việt Nam không thể ngóc đầu lên được thì giai đoạn hiện nay là giai đoạn vàng để chúng ta phát triển. Sau một loạt các vấn đề về sữa, về hóa chất có trong hàng nội thất… các nhà đầu tư có xu hướng chuyển về Việt Nam. Thêm vào đó, giá nhân công và môi trường đầu tư của Việt Nam là một lợi thế lớn. Doanh nghiệp trong nước nên tận dụng cơ hội này để phát triển. Nhưng vấn đề đặt ra là phát triển thế nào để bền vững, đừng đi lại bánh xe của Trung Quốc.
Công nghệ xanh – nhu cầu của thế giới
Không chỉ riêng Việt Nam, xu hướng công nghệ xanh đang phát triển ở tất cả các nước trên thế giới. Trong khi các nước phát triển đang tập trung vào đầu tư cho lĩnh vực còn mới mẻ này thì Việt Nam các doanh nghiệp Việt Nam còn chưa biết nó là gì. Nếu tận dụng nguồn nhân lực dồi dào, kết hợp với đầu tư về mặt công nghệ và đặc biệt phải có sự hỗ trợ của nhà nước, Việt Nam có thể sẽ trở thành một trong số các quốc gia đứng đầu trong khu vực về công nghệ xanh. Trước đây tôi thường nghe đến câu thành ngữ rất phổ biến của chúng ta: “Đi tắt, đón đầu”. Chúng ta đã có khu công nghệ cao với ông trùm Intel đang ở đó. Vậy khi nào chúng ta có “Khu công nghệ xanh”?
Chứng khoán và bài toán đau đầu
Thật tình tôi cũng shock khi nghe tin một công ty chứng khoán thưởng cho nhân viên 30kg gạo thay vì tiền lương tháng 13. Nhưng quy luật của nền kinh tế nó như vậy, cung và cầu phải ở một mức tương đối. Tôi nói vui theo kiểu Einstein (xin lỗi ông trước): Tiền không phải tự nhiên sinh ra và tự nhiên mất đi, tiền chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác (ví dụ như tiền giấy chuyển thành cổ phiếu và USD chuyển thành VND) hay chuyển từ túi người này sang túi người khác (có người giàu lên thì sẽ có người nghèo đi). Cùng với sự suy thoái kinh tế toàn cầu, chứng khoán Việt Nam đang trong tình trạng suy yếu. Chứng khoán là vấn đề niềm tin của thị trường, nếu lòng tin của thị trường, của người dân bị suy giảm, chứng khoán sẽ đi về đâu??
Châu Âu và luật hóa chất REACH
Giữa năm 2009 là thời điểm thị trường châu Âu chính thức áp dụng luật đăng ký và sử dụng hóa chất REACH cho các vật dụng (articles). Theo đó các hóa chất được sử dụng để sản xuất các sản phẩm nhập khẩu vào châu Âu phải được đăng ký và cấp phép. Như vậy việc mua hàng từ các nước xuất khẩu trong đó có Việt Nam sẽ trở thành một thách thức lớn. Theo nhận định của tôi, Trung Quốc sẽ bị mất thị phần rất lớn, và đây là thời điểm thuận lợi để các doanh nghiệp hoạt động tốt có thể chứng minh năng lực của mình. Những đơn vị sử dụng hóa chất không rõ nguồn gốc sẽ được sẽ phải quên đi thị trường màu mỡ châu Âu. Hơn nữa, Mỹ cũng đã bắt đầu có một động thái tương tự.
